Epstein Files Full PDF

CLICK HERE
Technopedia Center
PMB University Brochure
Faculty of Engineering and Computer Science
S1 Informatics S1 Information Systems S1 Information Technology S1 Computer Engineering S1 Electrical Engineering S1 Civil Engineering

faculty of Economics and Business
S1 Management S1 Accountancy

Faculty of Letters and Educational Sciences
S1 English literature S1 English language education S1 Mathematics education S1 Sports Education
teknopedia

  • Registerasi
  • Brosur UTI
  • Kip Scholarship Information
  • Performance
Flag Counter
  1. World Encyclopedia
  2. Laki language - Wikipedia
Laki language - Wikipedia
From Wikipedia, the free encyclopedia
(Redirected from Laki dialect)
Dialect of the Kurdish language
This article is about the laki language. For the Northeast Caucasian language, see Lak language.
Laki
Kurdish: لەکی, Lekî
Native toIran
RegionProvinces of Hamadan, Ilam, Lorestan and Kermanshah in Iran, and scatteredly elsewhere in Iran[1]
EthnicityKurds (Lak tribe), Hasanvand
Native speakers
680,000 (2021)[2]
Language family
Indo-European
  • Indo-Iranian
    • Iranian
      • Western Iranian
        • Northwestern Iranian
          • Kurdish
            • Southern Kurdish[3]
              • Laki
Writing system
Perso-Arabic script
Language codes
ISO 639-3lki
Glottologlaki1244
Linguasphere58-AAC-aac

Laki (Laki: له‌کی, Kurdish: له‌کی, romanized: Lekî, Persian: لکی) is a language variety that consists of two major sub-varieties: Pish-e Kuh Laki and Posht-e Kuh Laki.[4] Laki is considered a Kurdish dialect[5][6][7][8][9] by many linguists[3] and is spoken chiefly in the area between Khorramabad and Kermanshah in Iran by about 680,000 native speakers.[10]

Geography

Laki is spoken in Iran and in Turkey. In Iran, the isogloss of Laki spans from Khorramabad to east of Kermanshah, from Holeylan to Harsin.[11] It's the main language in Selseleh, Delfan, Kuhdasht and Khawa counties in Lorestan Province,[12] including Oshtorinan District of Borujerd County,[13] and also around Malayer and Nahavand in Hamadan Province.[14] In Kermanshah Province, it is the main language in Harsin County, Kangavar County, Sahneh County, and in the southern halves of Kermanshah County and Eslamabad-e Gharb County. There are also Laki enclaves in Khorasan, Kerman and around 100,000 speakers in 70 villages around Kelardasht in Mazandaran.[15] In Gilan province, Laki is spoken by around 1,500 people.[16]

In Turkey, the language is spoken by the Şêxbizin tribe, scattered around the country.[17]

Classification

The classification of Laki as a sub-dialect of Southern Kurdish or as a fourth dialect of Kurdish is unsettled,[3] but the differences between Laki and the other Southern Kurdish dialects are minimal.[8] However, linguist Fattah argues that Laki cannot be considered a dialect of Southern Kurdish since Laki is ergative and is thus a fourth Kurdish language.[18]

Other linguists argue that Laki is closely related to Kurdish but refrain from deciding its place among the Northwestern Iranian languages.[4]

Laki has also been classified as a Luri dialect, but speakers of Luri claim that Laki is "difficult or impossible to understand".[5] Linguist Shahsavari points that Laki is sometimes seen as 'a transitional dialect between Kurdish and Luri'.[19]

History

Oral literature

Two significant groups of Laki oral literature are religious oral literature and astronomical literature. The first group includes Shia oral hymns and Yarsan songs, while the second gives an expansive and colorful account of Laki narratives of astronomical events and their consequences, the power of the sun, moon, the week and tales on the stars. A third and less significant group of Laki oral literature are verses on nature and the daily life. In the folklore of rural areas, fal gərtən or 'tell fortunes' are very important.[20]

Written literature

Page of a Persian–Laki dictionary, dated 1811 CE.

The use of Laki in literary writing is a more recent phenomenon and has therefore not been considerably developed.[21] Historically, the use was impeded by the status of Gorani as koiné among Kurds which meant that speakers of Laki wrote their poetry in Gorani.[22] Nonetheless, some early Laki works include the quatrain al-shi'r bi-l-fahlawīya (year 716 in hijri) which was preserved in a 14th-century manuscript, and Jang-i Hamawan which was a freely adapted Laki version of the Shahnameh by Ferdowsi.[23] Mele Perîşan (1356–1431) also wrote his diwan in Gorani influenced by Laki.[24]

The most well-known manzuma in Laki is Darcenge written by Sayid Nushad Abu al-Wafa'i, a fellow of Sultan Sahak and contemporary of Nader Shah. The Darcenge contained questions concerning the events taking place in the world with sophisticated answers. This period also saw many Laki versions of the Kalâm-e Saranjâm.[25]

In addition, there are many manuscripts titled Kule bad meaning 'the continuous wind' scattered around the region. These manuscripts appeared numerously in the late 16th century and early 17th century and were used to express benediction on nature and to request a wind which was appropriate for agricultural reasons. Important names from the 18th to the 20th century include Najaf Kalhuri (1739–1799), Tirkamir (d. 1815), Yaqub Maydashti,[26] Mila Manuchichr Kuliwand and Mila Haqq Ali Siyahpush.[27]

Laki phonology

Main article: Kurdish phonology

The phonology of Laki is identical to that of other Southern Kurdish dialects, which diverges from Kurmanji and Sorani by also having the /øː/, /oː/ and /ʉː/.[28]

Vowel phonemes[29]
  Front Central Back
unrounded rounded unrounded rounded
Close iː ʉ
ɨ
ʊ
uː
Close-mid eː øː o
oː
Open-mid ɛ
Open a ɑː

Comparison of cognates

English[30] Laki Kurmanji Kurdish Khorramabadi Luri
salt xöwa xwê nəmak
oil rîm rûn reğo
fire agör agir taš
go sî, re çû ra
come hewt, hat hat ōma
fall ket ket oftā
say vöt, gôt got got
hungry vörsönî, versörnî birçî gosna
here îre vir īčö
there ûre wir ūčö

References

  1. ^ Laki language at Ethnologue (28th ed., 2025) Closed access icon
  2. ^ Laki language at Ethnologue (28th ed., 2025) Closed access icon
  3. ^ a b c Anonby (2021).
  4. ^ a b Anonby (2004), p. 7.
  5. ^ a b Anonby (2003), p. 180.
  6. ^ Windfuhr (2009), p. 587.
  7. ^ Schmitt (2000), p. 85.
  8. ^ a b Hamzeh’ee (2009).
  9. ^ Dehqan (2008).
  10. ^ Laki language at Ethnologue (28th ed., 2025) Closed access icon
  11. ^ Fattah (2000), p. 56.
  12. ^ Dehqan (2008), pp. 295 & 297.
  13. ^ Department of Studies and Planning of Lorestan Province.
  14. ^ Vajehyab.
  15. ^ Fattah (2000), p. 57.
  16. ^ "Language distribution: Gilan Province (heritage languages)". Iran Atlas. Retrieved 23 June 2022.
  17. ^ Dr. Mikaîlî (2020), pp. 8–10.
  18. ^ Fattah (2000), pp. 55–56.
  19. ^ Shahsavari (2010), p. 79.
  20. ^ Dehqan (2008), p. 299.
  21. ^ Ahmadzadeh (2021), p. 704.
  22. ^ Dehqan (2008), pp. 296 & 299.
  23. ^ Dehqan (2008), p. 296.
  24. ^ Hamzeh’ee (1990), pp. 60 & 238.
  25. ^ Dehqan (2008), pp. 296–297.
  26. ^ Dehqan (2016), p. 118.
  27. ^ Dehqan (2008), p. 298.
  28. ^ Fattah (2000).
  29. ^ Mirdehghan & Moradkhani (2010), pp. 513–531.
  30. ^ Anonby (2004), p. 20.
  • Baran, Murat (2023). Kurdish Grammar: Lekî Reference Book. Kwêyeşt: Amazon publishing. ISBN 979-8396561472.

Bibliography

  • Ahmadzadeh, Hashem (2021), "From the Wandering Poets to the Stateless Novelists: A Short Introduction to Kurdish Literary History", in Bozarslan, Hamit (ed.), The Cambridge History of the Kurds, Oxford University Press, ISBN 9781108473354
  • Anonby, Erik John (2003), "Update on Luri: How many languages?" (PDF), Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain & Ireland, 13 (2): 180, doi:10.1017/S1356186303003067, S2CID 162293895, archived from the original (PDF) on 6 October 2018, retrieved 25 May 2019
  • Anonby, Erik John (2004), Kurdish or Luri? Laki's disputed identity in the Luristan province of Iran, CiteSeerX 10.1.1.621.4714
  • Anonby, Erik John (2021), "Atlas of the Languages of Iran A working classification", Languages of Iran, retrieved 25 May 2019
  • Dehqan, Mustafa (2008), "Zîn-ə Hördemîr: A Lekî Satirical Verse from Lekistan", Journal of the Royal Asiatic Society, 18 (3), Cambridge University Press: 295–309, doi:10.1017/S1356186308008523, S2CID 163008614
  • Mirdehghan, Mahinnaz; Moradkhani, Simin (2010), "Personal Pronouns in the Kakavandi Laki Dialect of Harsin (Kermanshah, Iran)", Iranian Studies, 43 (4): 513–531, doi:10.1080/00210862.2010.495569, S2CID 162366860
  • Dehqan, Mustafa (2016), "A Kurdish Poem by Sayyid Ya'qūb Māydashtī", Nûbihar
  • Department of Studies and Planning of Lorestan Province, سیمای عشایر استان لرستان (PDF) (in Persian), تهیه وتنظیم : اداره مطالعات وبرنامه ریزی, archived from the original (PDF) on 20 April 2021, retrieved 13 August 2021{{citation}}: CS1 maint: publisher location (link)
  • Fattah, Ismaïl Kamandâr (2000), Les dialectes Kurdes méridionaux, Acta Iranica, ISBN 9042909188
  • Windfuhr, Gernot (2009), The Iranian Languages, London & New York: Routledge, ISBN 978-0-7007-1 131-4
  • Dr. Mikaîlî (2020), "Îskana kurdên şexbezenî (şêxbizin) li Anatolîyê" (PDF), Bîrnebûn (in Kurdish) (76), ISSN 1402-7488, archived from the original (PDF) on 2020-10-18, retrieved 2021-06-14
  • Hamzeh’ee, M. Rezaa (2009), Lak Tribe, Iranica Online, retrieved 13 August 2021
  • Hamzeh’ee, M. Rezaa (1990), The Yaresan: A Sociological, Historical and Religio-historical Study of a Kurdish Community, K. Schwarz, ISBN 9783922968832
  • Schmitt, Rüdiger (2000), Die iranischen Sprachen in Gegenwart und Geschichte (in German), 200, ISBN 3895001503{{citation}}: CS1 maint: location (link) CS1 maint: location missing publisher (link)
  • Shahsavari, Faramarz (2010), "Lakī and Kurdish*", Iran & the Caucasus, 14 (1): 79–82, doi:10.1163/157338410X12743419189423
  • Vajehyab, لکی (in Persian), retrieved 14 June 2021

Further reading

  • "پسوندهای فعلی گویش لکی هرسینی". Naqd-i Zabān Va Adabīyyāt-i Khārijī (in Persian). 1 (1). Shahid Beheshti University. 2013. ISSN 2008-7330. Retrieved 26 May 2019.
  • Jacques de Morgan (1904). Études Linguistiques - Dialectes Kurdes - Langues et dialectes du nord de la Perse (PDF) (in French). Paris: Imprimerie Nationale. pp. 3–4. Retrieved 27 May 2019.
  • Mirdehghan, Mahinnaz; Mohammad, Nuri (2010). "Grammatical tense in Laki Nurabadi Dialect: A dichotomous tense structure". International Journal of Language Studies. 4 (2). ISSN 2157-4898. Retrieved 26 May 2019.
  • Sedigheh Moradi (2015). "Laki verbal morphosyntax" (PDF). University of Kentucky UKnowledge. S2CID 61887199. Archived from the original (PDF) on 2019-05-26. Retrieved 26 May 2019. {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (help)
Laki test of Wikipedia at Wikimedia Incubator
  • v
  • t
  • e
Kurdish language
  • Alphabets
  • Grammar
  • Literature
  • Romanization
Groups
Northern
  • Kurmanji
  • Behdini
  • Bohti
  • Ciziri
  • Xorasani
Central
  • Mukriyani
  • Garmiani
  • Jaffi
  • Ardalani
  • Babani (Slemani)
Southern
  • Laki
  • Kalhori
  • Hawrami
  • Feyli (Ilami)
Related languages
  • Gorani
  • Zaza
  • Category
  • v
  • t
  • e
Iranian languages
History
  • Proto-Iranian
  • Old Iranian
  • Middle Iranian
  • New Iranian
Eastern
Pamir
  • Ishkashimi
  • Khufi
  • Munji
  • Rushani
  • Sanglechi
  • Sarghulami
  • Shughni
    • Bartangi
    • Khufi
    • Oroshori
    • Sarikoli
  • Vanji
  • Wakhi
  • Yazghulami
  • Yidgha
Scythian/Northern
  • Eastern
    • Khwarezmian
    • Saka
      • Wakhi
    • Sogdian
      • Yaghnobi
  • Western
    • Alanic
      • Ossetian
        • Digor
        • Iron
        • Jassic
    • Cimmerian
    • Pontic Scythian
Others
  • Bactrian
  • Parachi
  • Pashto
    • Central
    • Northern
    • Southern
    • Wanetsi
  • Ormuri
Western
North
  • Adharic
    • Old Adhari †
    • Gorani (Gurani, Shabaki)
    • Tatic (Talysh, Alviri-Vidari, Ashtiani, Eshtehardi, Daylami † (South Alborz (Gozarkhani)), Harzandi, Kabatei, Kajali, Karan, Karingani, Kilit † , Kho'ini, Koresh-e Rostam, Maraghei, Razajerdi, Shahrudi, Takestani, Upper Taromi, Vafsi)
    • Zaza
  • Balochic
    • Southern-Western Balochi (Makrani, Koroshi, Rakhshani)
    • Eastern Balochi
  • Caspian
    • Gorgani †
    • Gilaki (Western Gilaki, Eastern Gilaki, Galeshi)
    • Mazandarani-Shahmirzadi
  • Central Iranian-Kermanic
    • Kavir
    • Nuclear Central-Kermanic (Gazi, Judeo-Esfahani, Judeo-Hamedani-Borujerdi, Judeo-Kashani, Judeo-Kermani, Natanzi , Khunsari, Nayini, Sivandi, Zoroastrian Yazdi Soi, Abuzaydabadi
  • Komisenian-Semnani
    • Komisenian (Sangisari, Lasgerdi, Sorkhei, Aftari)
    • Semnani (Semnani, Biyabuneki)
  • Laki-Kurdish
    • Kurdish (Central Kurdish, Northern Kurdish, Southern Kurdish)
    • Laki
South
  • Bashkardi (Garmsiri)
  • Farsic-Caucasian Tatic
    • Caucasian Tat
      • Judeo-Tat
      • Armeno-Tat
  • Farsic
    • Eastern Farsic
      • Aimaq, Dari, Dehwari, Hazaragi, Pahlavani, Tajik, Bukharian
  • Western Farsic
    • Persian
      • Old Persian †
      • Middle Persian †
      • Sistani
      • Iranian
      • Basseri
      • Esfahani
      • Kermanshahi
      • Khorasani
      • Kuwaiti
      • Tehrani
      • Judeo-Persian
      • Pahlavani
      • Khuzestani Persian
  • Fars dialects
    • Judeo-Shirazi
    • Davani
  • Larestani (Achomi)
  • Luric-Dezfulic
    • Luri (Bakhtiari, Northern Luri, Southern Luri, Mamasani, Shushtari)
  • Old Kazeruni
  • Kumzari, Khargi
Others
  • Avestan
  • Badeshi (unclassified)
  • † indicate extinct or historical languages.
  • Languages between parentheses are varieties of the language on their left.
Retrieved from "https://teknopedia.ac.id/w/index.php?title=Laki_language&oldid=1339989124"
Categories:
  • Languages of Iran
  • Lak (tribe)
  • Kurdish language
  • Languages of Kurdistan
  • Languages of Turkey
Hidden categories:
  • Language articles citing Ethnologue 28
  • Articles with short description
  • Short description is different from Wikidata
  • Articles containing Kurdish-language text
  • Language articles with Linguasphere code
  • ISO language articles citing sources other than Ethnologue
  • Articles containing Laki-language text
  • Articles containing Persian-language text
  • CS1 maint: publisher location
  • CS1 Persian-language sources (fa)
  • CS1 Kurdish-language sources (ku)
  • CS1 maint: location
  • CS1 maint: location missing publisher
  • CS1 German-language sources (de)
  • CS1 French-language sources (fr)
  • CS1 errors: missing periodical

  • indonesia
  • Polski
  • العربية
  • Deutsch
  • English
  • Español
  • Français
  • Italiano
  • مصرى
  • Nederlands
  • 日本語
  • Português
  • Sinugboanong Binisaya
  • Svenska
  • Українська
  • Tiếng Việt
  • Winaray
  • 中文
  • Русский
Sunting pranala
url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url
Pusat Layanan

UNIVERSITAS TEKNOKRAT INDONESIA | ASEAN's Best Private University
Jl. ZA. Pagar Alam No.9 -11, Labuhan Ratu, Kec. Kedaton, Kota Bandar Lampung, Lampung 35132
Phone: (0721) 702022
Email: pmb@teknokrat.ac.id